Hoe werkt draai-kiepbeslag en hoe onderhoud je het?

Hoe werkt draai-kiepbeslag?

Draai-kiepbeslag zit verwerkt in kozijn en raam en zorgt ervoor dat één raam via dezelfde hendel op twee manieren opengaat. Wijst de hendel naar beneden, dan is het raam vergrendeld: de sluitpunten in de rand van het raam grijpen dan in de sluitplaten van het kozijn. Draai je de hendel een kwartslag naar horizontaal, dan komt het raam los van het kozijn aan de scharnierzijde en kun je het volledig openzwaaien: de draaistand. Draai je de hendel nog een kwartslag door, zodat hij omhoog wijst, dan klapt de bovenkant van het raam een stukje naar binnen terwijl de onderkant vastzit: de kiepstand, handig om te blijven ventileren zonder het raam wagenwijd open te zetten. Achter de hendel zit een cilinder die via stangen (het cremonebeslag) de sluitpunten rondom het raam tegelijk bedient. Slijt of verstelt dit mechaniek, dan sluit het raam niet meer goed aan en kan het gaan klemmen of juist tochten.

Onderhoud: smeren, reinigen en afstellen

Draai-kiepbeslag gaat het langst mee als je het minstens één keer per jaar onderhoudt. Smeer de scharnierpunten, de sluitpunten rondom het raam en de cilinder achter de hendel met een zuurvrije olie of vaselinespray; gewone huishoudolie trekt stof aan en kan rubbers aantasten. Maak de sponningen en het beslag eerst stofvrij met een borsteltje of doekje, zodat het smeermiddel niet vermengt met vuil. Controleer ook de rubberen afdichtingen rondom het raam: laat je ze uitdrogen, dan tocht en lekt het raam eerder, ook al is het beslag zelf in orde. Gaat de hendel zwaar, klemt het raam in de kiepstand of sluit het scheef, dan is dat vaak met een schroevendraaier te verhelpen door de sluitpunten iets bij te stellen, maar bij vastzittend of verbogen beslag is het verstandiger een vakman te laten kijken voordat je gaat forceren. Meer over de levensduur van kozijnonderdelen per materiaal lees je in het overzicht onderhoud en levensduur van kozijnen.

Draai-kiepbeslag en inbraakveiligheid

Het Politiekeurmerk Veilig Wonen wijst erop dat een inbreker soms maar dertig seconden nodig heeft om een slecht beveiligde woning binnen te komen: hoe langer het openbreken van een raam duurt, hoe groter de kans dat hij afdruipt. Draai-kiepbeslag speelt daarin een rol, want de kiepstand zet het raam op een kier en is bij sommige oudere of goedkope beslagtypes met weinig moeite verder open te wrikken. Gecertificeerd hang- en sluitwerk maakt dat een stuk lastiger; het Politiekeurmerk test en keurt dit soort producten specifiek op inbraakwerendheid. Wil je weten of jouw huidige beslag voldoende weerstand biedt, dan kan een PKVW-erkend bedrijf dat beoordelen. Bij de voordeur speelt dezelfde afweging tussen comfort en beveiliging, zoals te lezen in het artikel over de voordeur met kozijn.

Beslag combineren met isolatie of vervanging

Onderhoud of vervanging van draai-kiepbeslag is ook een logisch moment om naar het glas ernaast te kijken. Verouderd beslag komt vaak voor in kozijnen met enkel of oud dubbel glas. Milieu Centraal noemt HR++ en triple glas als de isolatieglas-opties om een woning energiezuiniger te maken; HR++ glas is inmiddels de standaard bij nieuwe kozijnen. Overweeg je dat samen met andere isolatiemaatregelen aan te pakken, dan kun je via de ISDE-regeling tot 30% subsidie krijgen als je twee of meer isolatiemaatregelen tegelijk laat uitvoeren. Let wel op de voorwaarden van RVO: je laat de woning eerst isoleren en vraagt daarna pas subsidie aan, de werkzaamheden moeten door een erkend bouw- of installatiebedrijf worden uitgevoerd (zelf isoleren telt niet mee), en je maakt tijdens de werkzaamheden een foto als bewijs.

Wanneer beslag vervangen in plaats van onderhouden?

Beslag gaat niet eeuwig mee. Na ongeveer vijftien tot twintig jaar gebruik, of eerder bij een raam dat vlak bij zee of in een vochtige omgeving hangt, kan het mechaniek zo versleten of verroest raken dat bijstellen niet meer helpt en vervanging van het beslag nodig is. Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat het hele kozijn aan vervanging toe is: bij kozijnen die verder in goede staat zijn, volstaat vaak nieuw draai-kiepbeslag. Twijfel je of het bij onderhoud kan blijven of dat het kozijn zelf ook aan zijn einde zit, vergelijk de situatie dan met de signalen in het artikel kozijnen vervangen: wanneer, hoe en wat kost het.